Wim van Vliet, trainer en trainingsconsultant

 ’Zelfstandigheid en communicatieve vaardigheden zijn belangrijke 21st Century Skills’

wim 1Wim van Vliet (53) studeerde informatica en Engelse taal en letterkunde en gaf een jaar les aan een scholengemeenschap. Maar voor Wim bleek zijn toekomst niet in het onderwijs te liggen. Hij werkte jarenlang bij Microsoft waar hij verantwoordelijk was voor het kennisniveau van partnerrelaties van Microsoft. Hij adviseerde partnerbedrijven zodat zij hun kennis over Microsoft software up to date konden houden. Omdat er een behoorlijk gat bleek te zitten tussen wat bedrijven nodig hebben en scholen aan kennis in hun studenten afleveren, is Wim sinds 2013 als zelfstandige begonnen om scholen te adviseren hoe zij hun studenten eigentijdse kennis bij kunnen brengen. Hij vormt zo een schakel tussen softwareleveranciers en MBO, HBO en universiteiten. Wat zijn voor jou 21st Century Skills? “21st Century Skills, dat gaat verder dan het kunnen werken met nieuwe digitale leerondersteunende middelen als een tablet of een smartboard. Centraal staat dat studenten zelfstandig leren en dat docenten veel meer een stimulerende en faciliterende rol hebben, zodat de student optimaal tot zijn recht komt. Mensen moeten zichzelf afvragen wat je in de hedendaagse maatschappij nodig hebt om je lekker te voelen in een baan en te zorgen dat je voldoende bagage meebrengt om die taak te kunnen vervullen. Communicatieve vaardigheden zijn voor mij een heel belangrijke 21st Century skill. Ik vind soft skills een harde voorwaarde om succesvol te zijn. Je goed kunnen uitdrukken in het Nederlands is daarbij ook erg belangrijk. Ongemerkt gebruikt iedereen al veel 21st Century Skills. Privé en zakelijk gebruiken we tegenwoordig dezelfde technologieën, consumerization wordt dat genoemd. Mensen weten vaak zelf niet wat ze allemaal al kunnen en gebruiken.“ Welke 21st Century Skills heb jij zelf? “Ik denk ik dat ik in het algemeen aardig scoor op een aantal van de 21st Century Skills. Het resultaat van vallen en opstaan in de praktijk. Zakelijk heb ik veel te maken met het oplossen van problemen, die ik liever uitdagingen noem en graag aanga. Daar heb ik ook privé profijt van. Ik denk dat ik goed ben in samenwerken (zowel zakelijk als privé) en communiceren. Maar ICT-geletterdheid voert de boventoon en schijnt in alles door.  Mijn tablet is mijn lifeline. Mijn data zijn allemaal in de Cloud opgeslagen en ik kan dus op iedere locatie bij mijn documenten. Ik kan ‘overal en nergens’ werken en dat is een stukje vrijheid waar ik veel waarde aan hecht. ”  wim 2Je hebt een zoon, zie jij meer of andere 21st Century Skills bij hem? Ik zie dat mijn 14-jarige zoon enorm snel nieuwe hard- en softwareontwikkelingen oppakt en qua ‘ICT geletterdheid’ veel snellere en grotere stappen maakt dan ik ooit heb gemaakt. Dat vind ik op zich een goede zaak. Mijn zoon heeft veel contact met zijn vrienden via social media. Niet alleen om de hoek, maar over de hele wereld. Hij ontmoet zijn vrienden meer virtueel dan buiten op het voetbalveld. Pluspunt is wel dat zijn Engels hierdoor heel goed is geworden. Wat ook leuk is, is dat hij openstaat voor leerzame YouTube filmpjes. Ik probeer hem regelmatig te stimuleren met dergelijke filmpjes of educatieve games waar er meer en meer van verschijnen.” Wat is er nodig voor het onderwijs in 21st Century Skills? “Soms maak ik me wel een beetje zorgen om het onderwijs. Dat gebeurt toch nog (te) veel frontaal en klassikaal. Voor het onderwijs van nu moeten docenten hun lokaal dusdanig inrichten dat leerlingen zelf kunnen oefenen en samenwerkend door de stof gaan. Er zijn ook zoveel leuke methoden om leerlingen bijvoorbeeld topografie te leren. Ik denk dat een hybride systeem, frontale kennisoverdracht in combinatie met zelfstandig leren, het beste is. Je merkt dat scholen daar verschillend mee omgaan, sommige scholen proberen nieuwe onderwijsvormen in het bestaande curriculum in te voegen, andere maken een omslag. Er zijn zoveel mogelijkheden om leerlingen zelfstandiger te laten werken. Het is ook goed om al in het lespakket op school vaardigheden aan te bieden waar nu en in de nabije toekomst veel vraag naar is aan te bieden. Dat is een belangrijke toegevoegde waarde voor als de studenten de arbeidsmarkt opgaan. Laatst was ik bijvoorbeeld op een school die veel interesse had om de leerlingen te leren web applicaties in html 5 te maken. Daar zijn specifieke trainingsboeken van Microsoft voor. Docenten kunnen dat bestuderen en er is een lesplan opgenomen dat de studenten zouden moeten doorlopen. Zo loopt de docent nog net een stapje voor op zijn studenten. Maar wat je ook steeds meer ziet, is dat docenten hun studenten zelf online trainingen laten volgen, zelf informatie laten zoeken en dan in het klaslokaal met de docent als coach verder laten oefenen. Flipping the Classroom heet dat. Ik zie veel in dat fenomeen. Universiteiten werken steeds meer met MOOCs (Massive Open Online Course), dat is eenzelfde principe. Het is wel goed als leerlingen zelfstandig werken, maar zij moeten niet aan hun lot worden overgelaten. De docent moet dat begeleiden en ook zorgen dat de eindtermen gehaald. De uitdaging is om Het Nieuwe Leren zo in te richten dat de eindtermen worden gehaald.” Hoe begeleid jij scholen en universiteiten om die nieuwe onderwijsvormen mogelijk te maken? “Het is belangrijk dat de scholen weten welke technologieën zij kunnen gebruiken en dat zij, net als bedrijven, up to date blijven. Microsoft is één van de software vendors voor scholen, maar wel een heel belangrijke. Zij bieden veel trainingsmiddelen en de mogelijkheid om voor bepaalde vaardigheden een diploma te halen. Ik presenteer trainingsroutes die de school de leerling zou kunnen laten doorlopen. Geaccrediteerde onderwijsinstellingen kunnen gebruik maken van de IT Academy, een initiatief van Microsoft. De meeste scholen zijn automatisch lid als zij bepaalde Microssoft softwarelicenties hebben aangeschaft, maar een aantal daarvan realiseert zich dat niet. Er is een website met allerlei voordelen, zoals gratis e-learning, en de scholen vinden er ook een aantal aanbevelingen van trainingsroutes die handig zijn voor bepaalde specialismen die studenten willen leren. Docenten zijn mijn aanspreekpunt. Ik probeer hen ervan te doordringen dat studenten van MBO of HBO scholen echt gebaat zijn bij het leren van extra vaardigheden. Ze maken er hun CV wat rijker mee. Dat geldt niet alleen voor IT-opleidingen. Voor studenten Bedrijfseconomie bijvoorbeeld is nu een training Microsoft Excel geïntegreerd in het curriculum als belangrijk bijvak. De studenten doen ook de Microsoft certificering. Op hun CV kunnen zij dan hun expertdiploma voor Excel tonen, dat heeft een toegevoegde waarde.” Welke technologieën zijn geschikt voor het onderwijs van 21st Century Skills? “E-learning omgevingen en elektronische leermiddelen als E-book zijn onmisbaar. Maar er is veel meer dan zo’n plat apparaatje waar content opstaat. Een tablet is een leermiddel, je hebt ook een docent, je hebt ook excursies. Hoe scholen in Amerika met tabletonderwijs omgaan, dat zou een goed voorbeeld zijn voor hoe wij het hier in Nederland ook kunnen aanpakken. Zij maken het heel erg marktgericht. Enerzijds bieden ze 21st Century Teaching: nieuwe digitale leermiddelen, studenten stimuleren om zelfstandig en samen te werken, de soft skills; het hele pakket. Maar zij houden toch de eindtermen vast en bieden extra modules aan om het gat met de bedrijfswereld zo klein mogelijk te maken. Scholen kunnen voor de content ook gebruik maken van de IT Academyvan Microsoft, dat is een vat vol leermiddelen. Moderne conferencing technieken kosten tegenwoordig helemaal niet zoveel geld meer. De middelen zijn er: Office 365, Lync, video delen, elkaars whiteboard delen. Dat kun je binnen de school gebruiken en ook tussen scholen. Zieke leerlingen kunnen virtueel aanwezig zijn in een klaslokaal. Universiteiten kunnen via Mooc’s colleges online beschikbaar stellen voor hun studenten en zo onderling ook colleges uitwisselen. Dat is allemaal niet heel erg nieuw, maar kan naar mijn mening meer gebruikt worden.” it academyIs er gelijke toegang tot technologie voor iedereen? “Dat zou op de scholen wel zo moeten zijn. Er zijn drie grote organisaties die over de applicaties en leermiddelen voor het onderwijs adviseren: APS IT diensten voor het primair onderwijs, SLB diensten voor het voortgezet onderwijs en het MBO en Surfmarket voor HBO en universiteiten. Die organisaties houden zichzelf heel scherp, zij promoten nieuwe technologieën op de scholen. Er zijn op zich wel financiële middelen op de scholen, het gaat erom hoe ze ingezet worden. De trend is dat scholen steeds meer bereid zijn om keuzes te maken tussen de grote aanbieders. Vendors bieden middelen laagdrempelig aan, liefst gratis. Het is aan scholen zelf om te bepalen of ze die ook inzetten.” Hoe reageren docenten eigenlijk als je ze adviseert? Docenten voelen zich wel eens aangevallen. Ze hebben dan het gevoel dat we kritiek hebben op hun methode en curriculum. Docenten die hun leeromgeving willen aanpakken, zijn vaak jonge enthousiastelingen. Zij zijn wel geneigd om iets nieuwe te proberen en eigenzinnig en innovatief om de eindtermen, die ze wel vasthouden, te bereiken. Als docenten bereid zijn om minder frontaal les te geven dan moeten ze ook kunnen beschikken over innovatieve leermiddelen, die ook nog eens aansluiten op de marktvraag. De realiteit van vandaag is dat in de arbeidsmarkt voor meer dan 60% van de banen basiskennis van ICT nodig is. In de toekomst wordt de rol van automatisering en kennis steeds belangrijker. Er ontstaat een enorm tekort aan gespecialiseerde ICT-ers. De trend om ICT-omgevingen in de Cloud onder te brengen is een goed voorbeeld. Om dat te begrijpen en beheren zijn andere vaardigheden nodig.” Het Nieuwe Werken volgt op Het Nieuwe Leren. Past het bij iedereen? “Ik vind van wel. Voor mij is dat werken in een prettige werkomgeving. Zelf voor een groot deel bepalen hoe je je uren besteedt en hoeveel je werkt. Maar er moet wel een gericht doel zijn. Niet meer van negen tot vijf op een locatie op een pc werken, maar door de technologie overal en altijd bereikbaar zijn en kunnen werken. 21st Century Teaching past bij het nieuwe werken. De eindtermen zijn helder en er staan goede middelen ter beschikking.’ Doe eens een voorspelling, wat is er over 10 jaar, wat we nu nog niet kunnen bedenken? “Er is dan weer een nieuwe E-generatie: internet is global, iedereen is overal en altijd online. Nu zet je nog wel eens iets aan of uit, dan niet meer. De grens tussen virtueel en fysiek vervaagt nog meer. Bijvoorbeeld zoals wij nu aan tafel zitten, fysiek in dezelfde ruimte, hoeft dan niet meer. Technologie zal de werkelijkheid nog veel beter simuleren dan nu het geval is en virtueel samenwerken en samenzijn zal daardoor nog veel natuurlijker lijken en vanzelfsprekender worden.“

Wilt u meer weten over 21st century skills?

Neem dan contact met ons op: Telefoon: 033-4569853 E-mail: info@it-randsteden.nl Auteur: Ingrid Voet, TekstIng
© copyright: Op de teksten en foto's van de serie 21st Century Skills rust copyright. Niets mag op welke wijze dan ook worden overgenomen, verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt zonder toestemming van IT-Randsteden en de auteur.